IJslanders kunnen oud worden, maar op een gegeven moment zijn ze ‘op´. Had het oudje in het wild geleefd, dan had de wolf hem uitgekozen als prooi. Nu bekommert de mens zich om hun paarden en zorgt ervoor dat het dier nog een tijdje langer kan genieten van zijn pensioen: met slobber, een deken, misschien wat medicatie, of extra voer worden de eerste aftakelingen tegengegaan, Toch nadert het moment waarop ook dit paard last krijgt van kwalen. Zoveel last dat het weinig kwaliteit van leven meer heeft. Maar wanneer wordt het “te”. Zoveel last, dat de eigenaar het lastige gesprek over het levenseinde met de dierenarts moet voeren. Hoe bepalen je of het tijd is? Gebruik daar deze twee checklisten voor!
Meten is weten
Wanneer bel je de dierenarts, wanneer is het kantelpunt? Dat is moeilijk te zeggen, immers het ene paard is het andere niet. Over het algemeen zijn IJslanders hard voor zichzelf en laten ze niet graag merken dat ze niet fit zijn. Toch komt er een moment waarop het echt niet langer kan. Bij het ene paard laten de longen het afweten, bij een ander geven bijvoorbeeld de gewrichten veel pijn. Hoe merk je dat jouw paard ergens last van heeft en hoe erg is dat, hoe vaak moet je iets constateren om de beslissing te nemen dat het dier duidelijk pijn heeft en geen kwaliteit van leven meer heeft? Vragen die je uiteindelijk samen met jouw dierenarts kunt beantwoorden.
Gelukkig zijn er ook hulpmiddelen die je kan gebruiken, bijvoorbeeld een logboek waarmee je maandelijks het gedrag en de gebeurtenissen bijhoudt. Die feiten geven inzicht aan jou en aan de dierenarts. Een ander hulpmiddel is Quality-of-Life (QoL)-monitoring. Die methode is voor paarden eigenlijk nog steeds in ontwikkeling, echter voor ezels is er één ontwikkeld door de Donkey Sanctuary. Dit is een wereldwijd zeer goed bekendstaand instituut. Die monitor is gevalideerd en werkt goed. We hebben deze monitor als basis gebruikt voor een IJslander-QoL-monitor.
Die QoL-monitor, eigenlijk zijn het er twee: één die je als eigenaar maandelijks kan invullen en één voor je dierenarts, die halfjaarlijks of jaarlijks wordt ingevuld en die je dan samen bespreekt. Deze QoL kan je helpen om een indicatie te krijgen over hoe fysiek en mentaal “fit” jouw oude paard nog is. In de QoL-monitor kan je ook een paar dingen noteren die bij jouw paard opvallen of die jij belangrijk vindt. Je vult hem maandelijks zo “eerlijk” mogelijk in. De manier van meten moet elke keer zo veel mogelijk hetzelfde zijn.
Aan de hand van een aantal van deze QoL opnames (en die van de dierenarts) kun je zien of je paard stabiel blijft, vooruit of achteruit gaat. Daarnaast kan je ook de EPWA app gebruiken. Hiermee kun je namelijk ook chronische pijn bij een paard meten.
Deze elementen samen kunnen je helpen een beslissing te nemen.
Auteurs: Petra Lievens en Machteld van Dierendonck (Welzijnscommissie)