Wat is koliek?
Wanneer een paard buikpijn heeft spreken men van koliek. Soms leidt koliek tot de dood van het paard, maar gelukkig kan koliek meestal goed behandeld worden. Vaak is de oorzaak van koliek een onschuldige kramp, soms echter komen de koliekverschijnselen door een verdraaiing of verstopping van de darm. Hierdoor ontstaat er een gestoorde bloedcirculatie in die darm die vervolgens door zuurstoftekort niet meer goed kan functioneren. Darminhoud lekt dan al binnen enkele uren naar de buikholte: dit betekent een zeer slechte prognose. Bij een ernstige koliek raakt de maag overvuld (maagoverlading) met als gevolg dat deze kan barsten (een paard kan niet overgeven!). Dit is soms te zien door iets groene uitvloeiing uit de neus. Bij verdenking wordt het dier gesondeerd met een maagsonde.
Ook is er kans op shock wat alleen met vocht-infusen is te verhelpen.
Bij elke koliek, en ook bij een krampkoliek, is een snelle pijnstilling heel belangrijk, want een paard gaat dan niet meer rollen en heeft dus minder kans op verdraaiingen van de darmen.

Oorzaken van koliek
Er zijn zeer veel oorzaken van koliek. Enkele zijn:

• Wormen (een juiste en regelmatige ontworming kan heel veel gevallen van koliek voorkómen!);
• verstoppingen (obstipatie);
• zandophopingen
• meteorismus (gasvorming in de darmen);
• vergroeiingen in de buik;
• invaginaties (darmen die in elkaar zijn geschoven);
• liggingsveranderingen;
• darmontstekingen;
• verlammingen van de darm;
• darmscheuren;
• afklemming in hernia’s (bijvoorbeeld navelbreuk);
• buikvliesontsteking
• tumoren en aangeboren afwijkingen.

Merries kunnen wel eens koliekverschijnselen hebben in de tweede helft van de dracht bij een draaiing van de baarmoeder. Hengsten met een zakbreuk (darmen zakken via het lieskanaal in de balzak) hebben soms ook koliek. Aan de buitenkant van een paard is meestal niet te zien welke vorm van koliek er speelt. Na onderzoek van de dierenarts is hier meestal meer over te zeggen.

Hoe herken je het?
Het paard is uit zijn doen, wil niet mee uit de wei, is lusteloos, kijkt naar buik, trapt naar buik, wil rollen, gaat liggen en opstaan, zweet eventueel wat, maakt suffe indruk. Soms laat het paard zich vallen, zweet sterk, heeft opengesperde neusgaten.

Wat moet je doen?

• Paard in de gaten houden
• Niet rijden
• Eventueel op stal of paddock zetten
• Geen verbetering na 20 min: dierenarts bellen (als de verschijnselen verergeren: direct bellen!)
• Meld welke verschijnselen het paard heeft, hoe lang en hoe heftig en of het paard nog gemest heeft
• Breng paard zo nodig naar paddock of stal
• Haal eten en drinken weg
• Rondstappen als het paard dat wil (niet dwingen)
• Bij het paard blijven tot de dierenarts komt
• Het paard warm houden met een deken
• Rust creëren (toeschouwers wegsturen), zo mogelijk licht dimmen
• Let op of het paard mest (of nog gemest heeft); is de mest normaal of dun? (De dierenarts zal dit willen weten)

NB deze lijst is niet compleet. Heftige verschijnselen duiden niet altijd op ernstige koliek en andersom kan een paard rustig blijven bij heel ernstige koliek.